เก็บมาเล่า - เอามากระจาย (การใช้วัสดุอินทรีย์เพื่อปรับปรุงบำรุงดิน)
   
การใช้วัสดุอินทรีย์เพื่อปรับปรุงบำรุงดิน

วัสดุอินทรีย์เป็นสิ่งที่ได้จากการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ จึงเป็นโชคดีที่เรามีมากพอที่จะนำมาใช้ประโยชน์ได้ เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่าในแหล่งผลิตพืช จำเป็นต้องใช้วัสดุอินทรีย์ร่วมเสมอไม่ว่าแหล่งผลิตไม้ผลที่ดินอุดมสมบูรณ์ หรือในแหล่งผลิตพืชอื่นๆ แต่ในขณะนี้ปรากฎว่าได้มีการนำวัสดุอินทรีย์บางอย่างที่มีส่วนประกอบของเซลลูโลสไปเป็นวัสดุดิบป้อนโรงงานอุตสาหกรรม จึงมีเหลือแต่ในพื้นที่ซึ่งไกลจากโรงงานเท่านั้นที่จะมีพอนำกลับมาบำรุงดิน ส่วนมูลสัตว์ตรงกันข้าม ได้มีการเร่งรัดให้เลี้ยงมากขึ้น เพราะสามารถทดแทนรายได้จากการผลิตพืช จึงมีในปริมาณมากพอที่จะนำมาใช้ อย่างไรก็ตามวัสดุอินทรีย์ที่ผลิตได้ในปริมาณมากในเวลาจำกัด ควรจะเป็นปุ๋ยพืชสดซึ่งเริ่มปรากฏจุดเด่นอย่างชัดเจนในแง่ของการนำมาบำรุงดินมากกว่าวัสดุรูปอื่นๆ ดังนั้นจึงได้ชี้แจงทางที่จะใช้วัสดุอินทรีย์อย่างมีประสิทธิภาพโดยคำนึงถึงเศรษฐกิจของกสิกรเป็นหลัก ในจุดประสงค์เพื่อจำหน่ายและส่วนที่เหมาะจะใช้บำรุงดิน

ตอซังพืชและวัสดุที่เหลือใช้การเกษตร
ประกอบด้วยยอดอ้อย กากอ้อย ขี้ตระกรัน ซังข้าวโพด ฟางข้าว แกลบและขี้เลื่อย เป็นต้น ส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้ประโยชน์ทางอุตสาหกรรม จึงมีเหลือในปริมาณน้อยที่นำมาใช้ในรูปปุ๋ยอินทรีย์ จำเป็นต้องใช้ให้คุ้มค่าดังนี้

ยอดอ้อย เป็นส่วนที่ถูกทิ้งในแปลงปริมาณ 1 ตันต่อ 6 ตันของลำ และในแหล่งชลประทานจะถูกเผาทิ้งเพื่อง่ายต่อการให้น้ำ ได้เคยแนะนำให้ใช้เป็นวัสดุคลุมดินของอ้อยปลูกใหม่ในสภาพน้ำฝน เพื่อลดความเสี่ยงที่จะปลูกใหม่ ดีกว่านำมาทำปุ๋ยหมักเพราะไม่คุ้มค่าขน แต่ปัจจุบันนี้มีการซื้อยอดอ้อยอัดแห้ง เพื่อนำไปผลิตอาหารหมัก ( Silage ) หรือนำไปอัดแท่งทำเชื้อเพลิงร่วมกับกากอ้อยใช้ในโรงงาน จึงแทบจะไม่เหลือทิ้งไว้ในแปลงที่อยู่ใกล้โรงรับซื้อ

กากอ้อย เป็นส่วนที่เหลือจากการหีบเอาน้ำอ้อย จะได้ปริมาณ 20% ของอ้อยที่เข้าหีบ กากอ้อยใหม่จะถูกนำไปเป็นวัสดุผลิตเนื้อเยื่อกระดาษ สำหรับทำกล่องกระดาษ หรือนำไปทำแผ่นใยไม้อัดแทนไม้จริง นอกเหนือจากเชื้อเพลิง ส่วนกากอ้อยค้างปี ซึ่งมีลักษณะเป็นผงเหมาะที่จะทำปุ๋ยหมักโดยใช้สารตัวเร่งเวลาหมัก และอนาคตของปุ๋ยหมักกำลังสดใส เพราะมีการตื่นตัวในการปลูกหน่อไม้ฝรั่ง กระเจี๊ยบมอญ และผักเมืองหนาว ซึ่งจำเป็นต้องใช้ปุ๋ยหมักในปริมาณมากปรับปรุงดิน ทำให้มีการขยับตัวในผลิตปุ๋ยหมักขึ้นในปริมาณที่พอกับความต้องการ

ต้นและซังข้าวโพด ต้นสดที่ได้จากหลังเก็บฝักสด หรือฝักอ่อนสามารถนำไปเลี้ยงวัวควายได้โดยตรง ในราคาตันละ 300 - 500 บาท ส่วนต้นแก่ควรปล่อยทิ้งไว้จนกว่าไถกลบพร้อมกับเตรียมดินโดยจะให้น้ำหนักแห้งประมาณ 300 - 500 กก / ไร่ ซังข้าวโพดนั้นมีสารประกอบเฟอร์ฟูโรลอยู่ในรูปน้ำมัน จึงถูกโรงงานที่อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี กว้านซื้อไปสกัดเพื่อผลิตเฟอร์ฟูโรลบริสุทธ์ส่งออกใช้ในภาคอุตสาหกรรม ส่วนกากที่เหลือยังใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงงาน ถ้าจำหน่ายเพื่อส่งโรงงานไม่ได้ให้นำซังกลับไปใส่แปลงปลูกหรือผลิตปุ๋ยหมักดีกว่าปล่อยทิ้งไว้ นอกจากนี้ได้มีการนำเปลือกฝักข้าวโพดทำตุ๊กตาจำหน่ายซึ่งเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่น่าสนใจ

ขี้ตระกรัน เป็นส่วนที่ได้จากการเคี้ยวน้ำตาลในหม้อต้ม มีลักษณะเป็นผงดำ สามารถนำไปใส่ในแปลงอ้อยได้โดยตรง หรือนำไปผ่านขบวนการหมักเสียก่อน มีแคลเซียมปะปนพอสมควร ในกรณีที่ทำการฟอกน้ำตาลด้วยปูน ดินในแปลงปลูกอ้อยมักจะจับตัวกันแน่น ซึ่งเกิดจากการเตรียมดินและการนำรถบรรทุกเข้ามาขนอ้อยในแปลงตระกรันช่วยทำให้ดินร่วนขึ้นได้

ฟางข้าวและแกลบ ฟางข้าว ควรนำไปใช้เป็นอาหารสำรองสำหรับวัวควายโดยให้กินโดยตรง หรือไปหมักผสมยูเรีย ในภาคเหนือและอีสาน ฟางข้าวเป็นสิ่งที่หายาก ถูกนำใช้เป็นอาหารสัตว์เช่นกัน หรือใช้คลุมดินสำหรับปลูกพืชผัก โดยเฉพาะที่อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร ได้นำฟางไปคลุมหลังหว่านข้าว เมื่อปฏิบัติติดต่อกันจะสามารถเพิ่มผลผลิต เพราะเป็นการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ดินในภาคกลางซึ่งมีปริมาณมากควรนำมาผลิตปุ๋ยหมักร่วมกับแกลบ นอกจากนี้ ฟางข้าวสามารถใช้ผลิตเนื้อเยื่อกระดาษหรือผลิตแผ่นใยไม้อัดในอนาคต ส่วนซังให้คงทิ้งไว้ในนา ส่วนแกลบ นอกจากจะใช้เป็นเชื้อเพลิงแล้วยังผสมดินเหนียวในอุตสาหกรรม ผลิตอิฐ แกลบก็มีสารเฟอร์ฟูโรล เช่นกัน แต่ไม่มากพอที่จะคุ้มในเชิงเศรษฐกิจ

ส่าเหล้าและของเหลือจากการผลิตผงชูรส ทั้งคู่อยู่ในรูปของเหลวมีไนโตรเจนเป็นส่วนประกอบ ส่าเหล้าสามารถใส่นาได้โดยตรงหรือนำไปรดปุ๋ยหมัก ส่วนของเหลวจากผงชูรสก็นำไปใช้กับข้าวและพืชไร่ได้ โดยให้พร้อมกับการให้น้ำ

ตอซังพืชตระกูลถั่ว ควรนำไปผลิตปุ๋ยหมัก หรือนำกลับไปไถกลบโดยตรง เพราะมีธาตุไนโตรเจนมากพอ การปลูกพืชตระกูลถั่วร่วมกับพืชอื่น ในรูปพืชแซม พืชตาม หรือหมุนเวียนเป็นสิ่งที่มีประโยชน์มากกว่าพืชเดียวติดต่อกัน ปรากฏว่า ในแหล่งผลิตข้าวโพดที่อำเภอห้วยคด และอำเภอบ้านไร่ อุทัยธานี เกษตรกรนิยมปลูกหมุนเวียนกับถั่วเหลือง ส่วนนาในภาคเหนือ ภายใต้ชลประทานมักจะปลูกถั่วเหลืองหรือถั่วลิสงตามในฤดูแล้ง

พืชบำรุงดิน
ประกอบด้วยพืชปลูกเป็นปุ๋ยพืชสด และพืชคลุมดิน รวมทั้งปลูกไม้ยืนต้นตระกูลถั่วควบกับพืชอายุสั้นหรือควบกับไม้ผล แนวทางปฏิบัติมีดังนี้

>> 1. ปุ๋ยพืชสด ต้องปลูกต้นฤดู และให้เวลาอย่างน้อย 45 วันถึง 60 วัน ก่อนไถกลบก่อนปลูกพืชหลัก 15 วัน ปอเทือง ถั่วพร้า ถั่วพุ่ม และถั่วแปบ เหมาะที่จะปลูกในดินทราย ส่วนดินเหนียวสามารถปลูกได้ทุกชนิดแม้แต่ตระกูลโสน ซึ่งเป็นปุ๋ยพืชสดของข้าว ในดินนาเค็มควรปลูกโสนแอฟริกันจะให้ผลดีกว่าพืชอื่น ควรจำไว้ว่า ต้องไถกลบขณะที่น้ำขัง แล้วดำข้าวตามทันที เพื่อให้สลายตัวในสภาพอับอากาศจากโปรตีนเป็นแอมโมเนียมภายใน 15 - 20 วัน พร้อมกับรากข้าวที่แตกออกมาใหม่ดูดใช้ได้พอดี การไถกลบปุ๋ยพืชสดนั้น เหมาะกับการทำนาดำเท่านั้น ส่วนนาหว่านยังมีอีกวิธีหนึ่งที่น่าสนใจ คือการหว่านข้าวผสมถั่วเขียวในสัดส่วน 8 ต่อ 5 กิโลกรัมต่อไร่ เหมาะกับนาดอนที่สามารถระบายน้ำได้ เพื่อให้ถั่วเขียวมีอายุได้ 30 - 45 วัน ก่อนน้ำจะขังจนเน่าเปื่อยไปเอง ส่วนแหนแดงก็เป็นปุ๋ยพืชสดที่เหมาะกับดินทราย เพราะเป็นดินที่ตรึงฟอสฟอรัสได้น้อยแหนแดงจึงตอบสนองต่อการใช้ปุ๋ยฟอสเฟตทำให้เพิ่มปริมาณตามต้องการแต่ต้องมีแหล่งน้ำสำหรับบ่อเลี้ยงแหน
จุดอ่อนของปุ๋ยพืชสด ได้แก่เมล็ดที่มีราคาค่อนข้างสูง และไม่พอกับความต้องการอีกทั้งต้องสิ้นเปลืองค่าไถเตรียมดินก่อนปลูก แต่ในปัจจุบันนี้ ไม่มีปุ๋ยอินทรีย์ชนิดใดที่จะลงทุนต่ำและให้คุณประโยชน์ในการบำรุงดินได้ทัดเทียม และถึงเวลาแล้วที่จะต้องรณรงค์ในเรื่องนี้เพราะดินปลูกพืชส่วนใหญ่มีปัญหาในการขาดแคลนอินทรีย์วัตถุ การปลูกโดยไม่เตรียมดิน จะเป็นไปได้ในบางท้องที่ โดยเฉพาะถั่วพร้าและถั่วแปบ ที่มีเมล็ดใหญ่เปลือกบาง สามารถดูดน้ำได้เร็ว ทำให้งอกได้ทันที พร้อมหยั่งรากหาน้ำได้ดีกว่าพืชอื่น เป็นพืชที่มีใบกว้างคลุมวัชพืชได้ทัน แม้แต่หญ้าคาก็สามารถข่มได้ภายใน 60 วัน พืชหลักที่มีรายได้ต่ำเหมาะกับวิธีนี้

พืชคลุมดินเหมาะที่จะปลูกในพื้นที่ว่างเปล่าหรือระหว่างแถวไม้ยืนต้น ในดินทราย และแล้ง ถั่วเชอราโตร ถั่วเซนโตรซีมา ปรับตัวได้ดีกว่าพืชอื่น และยังใช้เป็นอาหารสัตว์เลี้ยงได้ด้วย ถั่วคาลาโปโกเนียม มี 2 ชนิด คือ มิวคูนอยเดส ซึ่งทนแล้ง และซียูเรียมเหมาะที่จะปลูกในดินดีและฝนดีเท่านั้น ส่วนถั่วฮามาต้า เหมาะในพื้นที่แห้งแล้งเช่นกัน และมีข้อดีที่ไม่เลื้อยพันแถมยังเป็นอาหารสัตว์ได้อีกด้วย แต่พืชคลุมดินต้องมีมาตรการป้องกันไฟในฤดูแล้งที่ดีพอ มิฉะนั้นจะก่อปัญหายุ่งยาก
การปลูกไม้ยืนต้นควบกับไม้ผล มีจุดประสงค์ที่ปลูกเป็นไม้พี่เลี้ยงไม้ผลเมื่อต้นเล็กเพื่อบังร่มเงา และได้ใบร่วงไว้กลบโคน ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี ได้ปลูกพริกไทยในแปลงกระถินยักษ์โดยใช้เป็นหลักเกาะ แต่พุ่มกระถินอย่าให้ร่มเกินไป และนำกิ่งและใบสุมโคน เป็นการเพิ่มปุ๋ยไนโตรเจนให้พริกไทยได้โดยตรง แต่ต้องช่วยในการเกาะของพริกไทยบ้างพอสมควรในแปลงปลูกทุเรียน ได้มีการนำสะตอมาปลูกเป็นร่มเงา และใช้ประโยชน์เช่นเดียวกันกับการปลูกทองหลางร่วมทุเรียนที่เมืองนนทบุรี แต่สะตอในบางปี กลับให้รายได้ใกล้เคียงกับทุเรียน และมีการดูแลรักษาน้อยกว่า

การปลูกไม้ยืนต้นบนเนิน จำพวกประดู่ คูน กระถินยักษ์ กระถินณรงค์ ฯลฯ ไว้ใช้สอย แล้วปล่อยให้ใบและกิ่งร่วงลงดินเลียนสภาพป่าปล่อยให้ผุพังไปตามธรรมชาติ ต่อมาก็จะโดนฝนชะ ส่วนที่ปกผิวดินลงมาสู่ที่ลุ่ม ทำให้ดินอุดมสมบูรณ์ขึ้น

ปุ๋ยมูลสัตว์ ผลจากการที่ได้เร่งรัดโครงการผลิตเนื้อสัตว์เพื่อบริโภค ทำให้สามารถรวบรวมมูลได้ปริมาณมากพอ โดยเฉพาะการเลี้ยงไก่กระทง ไก่ไข่ โคเนื้อ และโคนมเป็นต้น มูลสัตว์จึงมีบทบาทในการบำรุงดินเพิ่มขึ้นกว่าเดิม แต่การเก็บกอง การนำไปใช้บางครั้งไม่เหมาะสม จึงขอชี้แนวทางที่จะใช้ให้คุ้มค่าดังต่อไปนี้

มูลไก่ มูลเป็ด เป็นมูลที่มีธาตุอาหารค่อนข้างสูง ได้ทำการเลี้ยงกันเป็นการค้า และมีการกระจายทั่วประเทศ โดยเฉพาะการเลี้ยงไก่ ส่วนเป็ดนั้น เลี้ยงกันบริเวณริมน้ำและมากที่สุดริมฝั่งทะเล มูลที่ขูดมาได้จากเล้าอาจจะมีเกลือปะปนมา ทำให้คนนิยมน้อยกว่ามูลไก่ มูลไก่กระทงมีแกลบปนประมาณ 50% และมูลไก่ไข่มีแต่เนื้อมูลล้วน แต่มีความชื้นสูงจนแฉะเปียก ดังนั้นมูลไก่กระทงจึงนำไปใช้ได้ง่ายกว่า เพราะเเกลบที่รองพื้นเล้านั้นช่วยดูดซับความชื้น ในฤดูฝนมูลไก่ไข่นำมาใช้ประโยชน์ได้ยากกว่า จนมีบางคนพยายามนำมาอบให้แห้งเพื่ออัดเม็ดคล้ายมันสำปะหลัง แต่ไม่คุ้มทุนในการผลิต จึงนำมาอัดเม็ดด้วยเชิงกล เพื่อผลิตไปจำหน่ายให้สะดวกกว่าการขนในรูปเดิม และพบว่าดำเนินธุรกิจไปด้วยดี มูลไก่ที่ใช้ควรจะเพ่งเล็งในรูปของธาตุอาหารพืช เมื่อแนะนำปริมาณต้องกำหนดให้มูลไก่ไข่น้อยกว่ามูลไก่กระทงครึ่งหนึ่ง เพื่อมิให้เกิด Salt lnjury ปรากฏว่า สารส้มและแปลงผักนั้นไม่นิยมใส่ปุ๋ยชนิดนี้ เพราะเกรงจะมีเชื้อราติดมา ทั้งๆ ที่เป็นเชื้อราชนิดอื่นที่ไม่ใช่ก่อให้เกิดรากหรือโคนเน่า ได้มีการนำมูลไก่ที่มีธาตุอาหารสูงมาดับกลิ่นและฆ่าเชื้อโรค เพื่อใช้เป็นอาหารผสมสำหรับเลี้ยงวัวควาย ซึ่งเป็นการเพิ่มประโยชน์ของมูลไก่

มูลหมู เป็นมูลที่ธาตุอาหารสูงสุดในสัตว์เลี้ยงด้วยกัน มูลแห้งนั้นชาวสวนผักนิยมมากที่สุด แต่ควรใช้ให้น้อยกว่ามูลไก่ประมาณครึ่งหนึ่งเมื่อใช้กับพืชเดียวกัน การนำไปเลี้ยงปลาทำให้ปลาเติบโตได้เร็ว แต่ควรสร้างเล้าบนบ่อปลา จะสะดวกกว่าขนมาจากที่อื่น ได้มีการนำไปผลิตแก๊สชีวภาพ แต่ต้องเติมเศษฟาง หญ้าที่มีคาร์บอนบ้างจึงจะได้ผลดี ปรากฏว่า ได้มาการเลี้ยงหมู เลี้ยงไก่ ในการทำฟาร์มแบบผสมผสานโดยเลี้ยงบนบ่อปลาเพราะสามารถเลี้ยงปลาโดยไม่ต้องให้อาหารเสริม
ข้อควรระวัง ทั้งมูลไก่และมูลหมูอาจจะมีสารโซดาไฟใส่เพื่อดับกลิ่น ซึ่งเป็นอันตรายต่อพืชปัจจุบันนี้สามารถใช้ EM ราดดับกลิ่นได้และไม่เป็นพิษต่อพืช

มูลวัว มูลควาย เป็นมูลที่กสิกรรู้จักคุณค่ามานานแล้วเพื่อใช้ในการปลูกพืช แต่มีธาตุอาหารต่ำกว่ามูลสัตว์อื่นเพราะเป็นสัตว์กินหญ้า เมื่อมีการเร่งรัดโครงการโคนมและโคขุน จึงมีปริมาณมูลที่มากกว่าเดิม และการที่มีโรงเลี้ยงทำให้รวบรวมมูลได้ง่ายกว่าการเลี้ยงปล่อยลานปกติ มูลชนิดนี้เรียกว่าปุ๋ยคอก และจะมีพ่อค้าหาจำหน่ายในช่วงแล้งให้เกษตรกรใส่สวนไม้ผล ไผ่ตง หรือการรองหลุมปลูกพืช โดยเฉพาะการปลูกแตงโมในดินทรายปลายฝนในอีสานนิยมใช้มูลควายใส่ก้นหลุมแล้วพูนดินกลบให้สูงเป็นเนินพร้อมตบให้แน่นก่อนฝังเมล็ดบนเนิน เพื่อชะลอให้น้ำใต้ดินระเหยช้าลง ปุ๋ยคอกจะเร่งให้ต้นแตงโมเจริญเติบโตได้รวดเร็ว นอกจากจะให้รสชาติที่หวานจัดยิ่งขึ้น แต่อย่างไรก็ตามปุ๋ยคอกไม่ควรใส่ปลูกผักโดยตรง เพราะมีปัญหาเมล็ดปะปนมา ต้องนำไปหมักเป็นปุ๋ยหมักเสียก่อน หรือนำไปผลิตแก๊สชีวภาพแล้วนำกากที่เหลือไปใช้จะได้ประโยชน์มากกว่า การนำปุ๋ยคอกไปใช้กับพืชไร่หรือข้าว อาจจะไม่คุ้มค่า ยกเว้นแปลงตกกล้าข้าวเท่านั้น ข้อเด่นของปุ๋ยคอก คือการเป็นตัวเร่งปุ๋ยหมักที่ดี เพราะมีจุลินทรีย์กลุ่มเดียวกับกลุ่มที่หลายบริษัทผลิตขึ้นจำหน่าย ปรากฏว่าชาวสวนไม้ผล ทุเรียน เงาะ ลิ้นจี่ ลำไย และส้ม จะเสาะหาปุ๋ยคอกมาใส่รอบโคน โดนเฉพาะสวนส้มรังสิตปทุมธานี จะใส่รอบ ๆ ต้นในหน้าแล้งพร้อมสาดโคลนกลบ

มูลค้างคาว เป็นมูลสัตว์ที่มีคุณค่าและราคาสูงสุด นิยมใช้ในแปลงไม้ผล และเป็นปุ๋ยที่มีธาตุฟอสฟอรัสสูงเกิน 5% ขึ้นไป มูลที่สะสมกันมานานในถ้ำ จนกลายเป็นหินฟอสเฟสชนิดหนึ่งที่กำลังได้รับความสนใจทั้งภาครัฐและเอกชน เพราะเหมาะที่จะนำไปใช้กับดินกรด แต่ต้องมีการใช้ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์จึงจะมีประสิทธิภาพสูงขึ้น แต่มีข้อจำกัดที่มีคุณภาพปรวนแปรและมีปริมาณไม่มากพอที่จะผลิตเป็นปุ๋ยเคมี นอกจากนี้การบดให้เป็นเม็ดขนาดเล็กนั้นต้องสิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย ทำให้ราคาถึงมือผู้บริโภคค่อนข้างสูง

กระดูกป่น เป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่ได้จากโรงงานฆ่าสัตว์ โดยนำกระดูกส่วนที่เป็นชิ้นใหญ่และแข็งมาบดให้มีขนาดเล็กขนาดเมล็ดข้าวฟ่างจนถึงเป็นผง เป็นปุ๋ยที่มีคุณค่าสูงให้ธาตุไนโตรเจนฟอสฟอรัส แคลเซียม และธาตุปริมาณน้อยอีกมากมาย เหมาะที่ใช้กับไม้ผล และไม้ดอก แต่มีราคาค่อนข้างสูงประมาณต้นละห้าพันบาท

ปุ๋ยหมัก อาจนับได้ว่าเป็นวัสดุอินทรีย์อีกรูปหนึ่ง เพราะเป็นผลจากการแปรสภาพของตอซัง พืช ปุ๋ยหมักสำเร็จรูปที่มี C/N ต่ำกว่า 20:1 ซึ่งใกล้เคียงกับ C / N ของอินทรีย์วัตถุ ปัจจุบันนี้ปุ๋ยหมักมีราคาแพง จะผลิตใช้เองก็ได้ในปริมาณน้อย ควรใช้กับพืชที่มีรายได้สูงเท่านั้นจึงจะคุ้มทุน โดยปกติปุ๋ยหมักที่สมบูรณ์แล้วให้ใช้คลุกกับดิน ส่วนปุ๋ยหมักที่ยังอยู่ในสภาพหยาบ ควรนำมาคลุมโคนพืชแล้วปล่อยให้สลายตัวไปเอง

โดยสรุป เฉพาะวัสดุอินทรีย์ที่มีเซลลูโลสเป็นองค์ประกอบเท่านั้นที่ถูกทางอุตสาหกรรมแย่งใช้ จึงมีเหลือน้อยสำหรับผลิตปุ๋ยหมัก ซึ่งกำลังเป็นที่ต้องการของกสิกรผู้ผลิตพืชส่งออกที่มีอนาคต ดังนั้นการปลูกพืชบำรุงดินเท่านั้นที่จะเหมาะกับการปลูกพืชไร่ และข้าว เพราะสามารถผลิตได้ในปริมาณมากต้นทุนต่ำ อุปสรรคที่มีอยู่นั้น สามารถแก้ไขได้ง่าย อย่างไรก็ตามการใช้วัสดุอินทรีย์ถือว่าเป็นการอนุรักษ์ดินอีกวิธีหนึ่ง ถ้านำไปใช้ร่วมกับปุ๋ยเคมีจะมีผลดีที่สุดในแง่ของการผลิตพืชอย่างมีประสิทธิภาพและจำไว้ว่า การแปรสภาพเป็นฮิวมัสตามที่ต้องการนั้นต้องเป็นวัสดุอินทรีย์ที่มาจากพืชที่มีลิกนินสูง และต้องมีการสะสมเป็นเวลานานจึงจะทำให้ดินมีอินทรีย์วัตถุสูงขึ้นได้ แต่ในสภาพร้อนชื้นที่มีการพุพังสลายตัวรวดเร็วในแหล่งผลิตพืชของเรา โอกาสที่จะเพิ่มอินทรีย์วัตถุในดินนั้นเป็นไปได้ยาก ขอเพียงแต่อนุรักษ์ให้คงระดับเดิมก็พอใจแล้ว
โดย: โซ่ [8 ต.ค. 51 13:21] ( IP A:192.55.18.36 X: )
Add to Facebook  Add to Twitter  Add to Multiply  Add to Google  Add to Blogger  Add to Live
ความคิดเห็นที่ 1
   สวัสดีครับมีปุ๋ยคุณภาพดีๆ นำเสนอคนที่สนใจทำธุระกิจทางการเกษตร
จุดประสงค์เพื่อให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยคุณภาพที่ดี(ไม่โดนหลอกลวง)และส่งเสริมให้ผลผลิตทางการเกษตรปลอดสารพิษเพื่อเป้าหมายเพื่อเป็นครัวของโลกครับ
ภูมิใจเสนอปุ๋ยอินทรีย์ชนิดพิเศษตราบัวทิพย์
ใช้ดี ได้ผลผลิตเพิ่ม ผลิตผลมีคุณภาพ ลดต้นทุน
พร้อมแนะนำวิธีการใช้ให้ได้ผล และวิธีการทำตลาดที่ยั่งยืน(ทำแล้วรวย)
บริการส่งฟรีทุกที่ทั่วไทย
ใช้ปุ๋ยก็รวยได้
ขายปุ๋ยได้ต้องรวยแน่
ทำเป็นธุรกิจยิ่งรวยถาวรแท้
ต้องปุ๋ยคุณภาพดีๆ แท้ๆ แน่ๆ เท่านั้น
สนใจติดต่อ 086-6748882,086-2173085
Email-tookneo@hotmail.com

โดย: tookneo [11 พ.ค. 52 15:46] ( IP A:118.172.144.170 X: )
ความคิดเห็นที่ 2
   สวัสดีค่ะ บริษัทเราจำหน่ายกระดูกวัว-ควายป่นโม่ละเอียด คุณภาพสูงราคาถูก โรงงานของเราอยู่ที่ซอยวัดนางสาว เป็นโรงงานเก่าแก่ทำกิจการมานานกว่า 70 ปี สามารถติดต่าได้ที่เบอร์ 08-22959881
โดย: koy1978@windowslive.com [30 ต.ค. 52 17:59] ( IP A:125.24.57.75 X: )
ความคิดเห็นที่ 3
   
มีกากอ้อยสดขาย อยู่จำนวนหนึ่ง อยู่นนทบุรี ติดต่อ 0918805153

โดย: benbar_girl@hotmail.com [19 มิ.ย. 58 16:20] ( IP 124.120.130.170 X: )
* ขณะนี้พี้นที่เต็ม ไม่สามารถโพสต์กระทู้เพิ่มได้ *

คลิกที่นี่เพื่อกลับหน้าบ้าน