ปลาปอดยักษ์แห่งเอธิโอเปีย
   ปลาปอดยักษ์แห่งเอธิโอเปีย
ปลาปอดนั้นในไทยเป็นที่รู้จักและนิยมมากพอสมควร ตลอดจนชื่อเสียงในระดับโลกของมันเนื่องจากเป็นบรรพบุรุษของสัตว์บกในปัจจุบัน จึงทำให้ปลาปอดต้องถูกหยิบยกขึ้นมากล่าวถึงอยู่เสมอๆมิลืมเลือน ลองไปทำความรู้จักกับยักษ์ใหญ่ที่สุดในกลุ่มปลาปอดทั้งปวงที่เหลือรอดมาในยุคปัจจุบัน เรามาทำความรู้จักลำดับทางอนุกรมวิธานของมันกันเลย
Superclass : Osteichthyes - Huxley, 1880 - Bony Fishes ปลากระดูกแข็ง
Class: Sarcopterygii (lobe-finned fishes ) ปลาที่มีครีบเป็นแผ่นเนื้อเยื่อไม่มีก้านครีบ
Subclass : Dipnoi (lungfishes) ปลาปอด

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:28] ( IP A:182.53.95.96 X: )
Add to Facebook  Add to Twitter  Add to Multiply  Add to Google  Add to Blogger  Add to Live
ความคิดเห็นที่ 1
   Order: Lepidosireniformes มาจากภาษากรีก lepis, -idos = เกล็ด + กับคำว่า seiren = ไซเรน , เงือก + กับภาษาลาตินคำว่า forma = รูปร่าง จึงแปลว่า ปลากลุ่มซึ่งมีเกล็ดและรูปร่างคล้ายกับตัวไซเรน หรือเงือก

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:29] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 3
   Family: Protopteridae - African Lungfishes ปลาปอดอาฟริกา
Genus: Protopterus - Heckel, 1851
Specific name: aethiopicus
Subspecies: aethiopicus
ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name) : Protopterus aethiopicus aethiopicus อ่านว่า โปรทอปเทอรัส เอธิโอปิคัส เอธิโอปิคัสโดยชื่อสกุล มาจากภาษากรีก pro แปลว่า ก่อน และคำว่า pteron แปลว่า ครีบ รวมกันแล้วกับชื่อชนิด จึงแปลว่า เจ้าปลาที่มีครีบแบบโบราณจากเอธิโอเปีย
ชื่อพ้องและชื่อเรียกที่ผิดพลาด (synonym & misapplied name) :
Lepidosiren annectens (non Owen, 1839)
Lepidosiren arnaudii Castelnau, 1855
Protopterus aethiopicus Heckel, 1851
Protopterus annectens (non Owen, 1839)
ชื่อสามัญ (Common name) : Marbled lungfish , Leopard Lungfish
ชื่อไทย : ปลาปอดเอธิโอปิคัส มาเบิ้ลลังฟิช

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:37] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 4
   จะเห็นได้ว่า ปลาปอดนั้น จัดอยู่ในกลุ่มปลากระดูกแข็งโบราณในลำดับชั้นย่อย (Subclass) Sarcopterygii ซึ่งปลาในกลุ่มนี้ มีแต่ปลาโบราณดึกดำบรรพ์ที่พบได้แต่ฟอสซิลเสียเป็นส่วนใหญ่ครับ มีเพียงกลุ่มปลาปอด ซึ่งอาศัยในน้ำจืด และ ซีลาแคนท์ Coelacanthsซึ่งอาศัยในทะเลเท่านั้น ที่ยังมีชีวิตอยู่รอดจากยุคโบราณ ดีโวเนี่ยน (Devonian) มาจนถึงยุคปัจจุบันได้ ในฐานะของฟอสซิลมีชีวิตนั่นเอง

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:40] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 5
   ปลาซึ่งได้ชื่อว่า ปลาปอด นั้นในโลกนี้ ยังคงเหลือมีชีวิตอยู่ทั้งหมดทั้งสิ้น 6 ชนิดซึ่งยังแบ่งได้เป็นอีก 5 ชนิดย่อย คือ
กลุ่มปลาปอดยุคใหม่จากทวีปอาฟริกา ประกอบไปด้วย
Protopterus aethiopicus (Heckel, 1851) - Marbled lungfish ซึ่งแบ่งเป็นชนิดย่อยได้ 3 ชนิดย่อย
-Protopterus aethiopicus aethiopicus ตัวพ่อในเล่มนี้
-Protopterus aethiopicus congicus ลุ่มน้ำคองโก จากตอนบน ของ Lualaba ถึง Kinshasa
-Protopterus aethiopicus mesmaekersi แถบคองโกตอนล่าง
Protopterus amphibius (Peters, 1844) - East African lungfish มีเพียงชนิดเดียว
Protopterus annectens (Owen, 1839) - African lungfish ซึ่งแบ่งเป็นชนิดย่อยได้ 2 ชนิดย่อย
-Protopterus annectens annectens
-Protopterus annectens brieni
Protopterus dolloi (Boulenger, 1900) - Slender lungfish มีเพียงชนิดเดียว
และปลาปอดยุคใหม่จากอเมริกาใต้เพียงชนิดเดียว
Lepidosiren paradoxa (Fitzinger, 1837) - South American lungfish
สุดท้ายคือ ปลาปอดยุคเก่าจากออสเตรเลียเพียงชนิดเดียว
Neoceratodus forsteri (Krefft, 1870) -Australian lungfish

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:41] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 6
   ถิ่นกำเนิด การแพร่กระจาย และแหล่งที่อยู่อาศัย
ปลาปอดในสกุล Protopterus นั้น พบเฉพาะในทวีปอาฟริกาทั้งหมด โดย เอธิโอปิคัส จะพบที่แพร่ะกระจายทั่วไป เช่น แถบ แม่น้ำ Nile; Lakes Albert, Edward, Victoria, Nabugabo, Tanganyika, Kyoga และ No ซึ่งอยู่ในเขต Tropical อุณหภูมิประมาณ 25°C - 30°C ใกล้เคียงกับประเทศไทย แหล่งที่อาศัยจะอยู่ในแหล่งน้ำตื้นที่มีโคลนเลนและสารอินทรีย์ทับถมอยู่หนาแน่น เช่นตามบึง หนองน้ำนิ่งต่างๆ

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:49] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 7
   ขนาด รูปร่าง ลักษณะนิสัย และอาหาร
ขนาดโตเต็มที่ของเอธิโอปิคัส (Protopterus aethiopicus aethiopicus) เท่าที่มีรายงานไว้ มีขนาดยาวถึง 200 เซนติเมตร จึงจัดว่า เป็นปลาปอดซึ่งมีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกครับ ปลาชนิดนี้ มีรูปร่างเพรียวยาว คล้ายปลาไหล หรือ งู มีฟันที่แข็งแกร่งและคมกริบ เชื่อมกันเป็นแผง (tooth-plates) บนขากรรไกรที่แข็งแรงมาก ส่วนหัวมีรูขนาดเล็กเรียงกันเป็นแถวทำหน้าที่เป็นอวัยวะรับสัมผัสซึ่งจะมีตลอดไปจนถึงแนวลำตัว มีเกล็ดขนาดเล็กและละเอียดฝังลงไปในเนื้อจนแทบมองไม่เห็นหรือสัมผัสได้ มีครีบก้นครีบหลังยาวเลยเป็นแถบไปจนสุดปลายหางแทบจะสมมาตรกันบนล่างเรียกหางแบบนี้ว่า แบบเฮทเทอโรเซอคอล (heterocercal) ซึ่งเป็นลักษณะของปลาโบราณและฉลาม และลักษณะเด่นอีกอย่างประจำปลาปอดก็คือ ครีบอก และครีบท้อง มีลักษณะเป็นเนื้อเยื่อปกคลุมกระดูกยาวเป็นเส้น (filamentous) ไม่มีก้านครีบเป็นเส้นๆเหมือนปลายุคใหม่อื่นๆด้วยครับ ลักษณะสำคัญอีกอย่างซึ่งมองไม่เห็นภายนอกคือ มีลำไส้เป็นเกลียว (spiral valve) และสิ่งที่เป็นที่มาของชื่อ ปลาปอด ก็คือ ปลาปอดจะมีถุงลมที่หนาและมีเส้นเลือดมาหล่อเลี้ยงจำนวนมาก ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนก๊าซได้ คล้ายปอดของสัตว์ชั้นสูง จึงทำให้มันมีความสามารถในการอยู่บนบกได้นานตลอดจนในดินเลนซึ่งน้ำแห้งขอด และ มีความสามารถพิเศษในการจำศีล (aestivation) ในดินได้เป็นระยะเวลาหลายๆเดือนในฤดูแล้งอันโหดร้ายของอาฟริกาอีกด้วย โดยการลดอัตราการเผาผลาญอาหาร และสร้างเมือกมาคลุมตัวเป็นเกราะแข็งคล้ายดักแด้ (mucous cocoon) เพื่อรักษาความชื้นของร่างกาย และเปลี่ยนมาหายใจด้วยปอดหรือถุงลมโดยตรงจากอากาศครับ และถึงแม้ว่า ปลาปอดจะอาศัยอยุ่ในน้ำปกติ มันก็จะต้องขึ้นมาฮุบเอาอากาศผิวน้ำเพื่อหายใจอยู่เสมอๆ เพราะว่าเหงือกของปลาปอดนั้น ไม่พัฒนามากพอที่จะใช้หายใจในน้ำได้โดยตรงเพียงอย่างเดียว ดังนั้น มันจะเลือกอาศัยอยู่ในน้ำตื้นๆ และอาจจมน้ำตายได้ ถ้าหลงไปอยู่ในน้ำลึกๆ หรือเชี่ยวกรากจนขึ้นมาหายใจไม่ได้ครับ ปลาปอดในธรรมชาติ จะกินตัวอ่อนและแมลงน้ำต่างๆ ปลาเล็ก ซากปลา สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังต่างๆ เช่นกุ้ง หอย และพวกสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ กบเขียดและสัตว์เล็กๆต่างๆเป็นอาหาร ซึ่งเคลื่อนไหวช้า หรือหลงเข้ามาในระยะได้กลิ่นและจับกินได้ เพราะปลาปอด เป็นปลาที่สายตาไม่ดี เคลื่อนไหวได้ไม่ดีนัก จึงอาศัยการดมกลิ่นในการหาอาหารโดยแทบจะไม่ใช้สายตาแต่อย่างใด การเคลื่อนที่ในน้ำของปลาปอดจะทำโดยการเลื้อยคล้ายๆงู และอาศัยแรงผลักดันของครีบหลังและครีบก้นซึ่งมีลักษณะเป็นแถบยาวซึ่งเคลื่อนที่ในลักษณะเป็นคลื่น เพื่อให้เกิดแรงส่งในการว่ายน้ำไปด้านหน้า เรียกการเคลื่อนที่แบบนี้ว่า Amiiform Locomotion ครับ

ปลาปอดเอธิโอปิคัสวัยอ่อน

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:52] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 8
   การผสมพันธุ์วางไข่นั้น เพศผู้จะสร้างและทำความสะอาดรังซึ่งมีลักษณะเป็นโพรงลึก โดยอาจจะมีตัวเมียตัวเดียว หรือหลายๆตัวเข้าไปผสมพันธุ์และวางไข่ด้วย หลังจากนั้น ตัวผู้จะทำหน้าที่ดูแลไข่จนฟักเป็นตัวอ่อนซึ่งจะค่อยๆโตขึ้นและแยกย้ายกันออกหากินต่อไป ตัวอ่อนของปลาปอดอาฟริกาและอเมริกาใต้นั้น จะมีเหงือกยื่นออกมาปรากฏให้เห็นภายนอกเรียกว่า External gill ซึ่งทำหน้าที่ใช้ในการแลกเปลี่ยนก๊าซจากน้ำได้โดยตรง ไม่จำเป็นต้องขึ้นมาฮุบอากาศผิวน้ำถ้าในน้ำมีออกซิเจนละลายอยู่เพียงพอ ซึ่งเป็นลักษณะของสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำวัยอ่อน และเมื่อมีขนาดใหญ่ขึ้น เหงือกดังกล่าวก็จะค่อยๆลดรูปหายไปจนหมด และปลาปอดก็จะเสียความสามารถในการหายใจในน้ำได้ร้อยเปอร์เซนต์ไปด้วย และต้องขึ้นมาหายใจฮุบเอาอากาศบริเวณผิวน้ำอยู่เสมอๆถึงแม้ว่าในน้ำจะมีออกซิเจนละลายอยู่เพียงพอก็ตาม เสมือนหนึ่งว่า มันผ่านการ เมตามอฟอร์สิส แบบไม่สมบูรณ์เหมือนสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ซึ่งแปลงร่างจากลูกอ๊อด กลายเป็น กบ ซึ่งหายใจด้วยปอดอย่างสมบูรณ์นั่นเองครับ นอกจากนั้น ปลาปอดยังมีหัวใจที่พัฒนาไปจากปลาทั่วๆไปนั่นก็คือ มีหัวใจที่เกือบถูกแบ่งเป็น 3 ห้อง คล้ายๆสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำและสัตว์เลื้อยคลาน ทำให้มันมีการแลกเปลี่ยนออกซิเจนได้ดีขึ้นเนื่องจากโอกาสที่เลือดดีและเลือดเสียจะปนกันในหัวใจเหมือนปลาอื่นๆทั่วไปนั้นลดน้อยลง ดังนั้น ดัวยลักษณะหลายๆอย่างที่กล่าวมา ทำให้นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า ปลาปอดพวกนี้คือบรรพบุรษของสัตว์บกนั่นเองครับ

เหงือกภายนอกของปลาปอดเอธิโอปิคัสเผือกวัยอ่อน

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:55] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 9
   การเลือกซื้อ การเลี้ยงและการดูแลรักษา
ปลาปอดเอธิโอปิคัส แต่ก่อน เป็นปลาปอดซึ่งมีราคาสูงพอสมควร ในหลักหลายๆพัน ไปจนถึงหลักหมื่นในตัวที่มีลวดลายที่สวยงามชัดเจน สมบูรณ์หรือมีขนาดใหญ่ครับ แถมยังเป็นปลาปอดชนิดที่ไม่ค่อยพบจำหน่ายในประเทศไทยเลยก็ว่าได้ ดังนั้น ผู้ที่เป็นเจ้าของปลาปอดชนิดนี้ได้ โดยเฉพาะปลาเผือกนั้น นับว่าต้องเป็นคนวงใน และมีฐานะไม่ปกติ จึงจะได้มาเป็นเจ้าของ สาเหตุคงมาจากการนำเข้าปลาจากทวีปอาฟริกามายังไทยโดยตรงนั้น ทำได้ยากมาก ทั้งเรื่องระยะเวลาการเดินทาง การคดโกงของคนแถบนั้นโดยตรง ตลอดจนการติดต่อสื่อสารต่างๆนาๆ จนมาในช่วงนับถอยหลังไปสัก 4-5 ปีจากวันนี้ ปัญหาดังกล่าวน่าจะคลี่คลายลงไปได้เยอะ จนได้มีปลาปอดเอธิโอปิคัส ทะลักเข้ามาล๊อตใหญ่ในประเทศไทยติดๆกันหลายครั้ง ก็เลยเป็นการปิดฉากชื่อเสียงเรื่องความหายากและราคาแพงของปลาตัวนี้ลงตั้งแต่บัดนั้นครับ เพราะราคาเหลือเพียงหลักร้อย ในปลาขนาดเท่าปากกา และด้วยความสวยงาม มีเสน่ห์ โตเร็วสุดๆ แปลกประหลาด และขนาดใหญ่น่าประทับใจ และราคาที่ทุกคนเป็นเจ้าของได้ ก็เลยทำให้ปลาปอดชนิดนี้ ถูกเลี้ยงกันแพร่หลายตั้งแต่นั้นมาครับ สำหรับการเลือกซื้อนั้น ต้องระวังปลาตาบอด อันเนื่องมาจากการกัดกันในถุงตอนส่งข้ามทวีปมา หรือตาบอดตั้งแต่กำเนิดครับ ส่วนครีบแหว่งๆนั้น สามารถงอกใหม่ได้หมด ไม่ใช่ปัญหาสำคัญนัก แต่ถ้าได้ครีบเต็มทุกส่วนก็คงดีกว่าแน่นอน พยายามคัดเลือกตัวที่ลายชัดๆเข้มๆ โอกาสที่ปลาโตขึ้นลายจะชัดสวยก็จะมีมากขึ้นครับ แต่ก็ไม่แน่เสมอไปเช่นกัน นอกจากนั้นก็ก็ไม่มีอะไรต้องระวังครับ ใช้สายตาปกติในการตัดสินได้ เช่นพวก ปลาพิการ ลำตัวหักๆ คดๆงอๆ เห็นด้วยตาแบบนี้ก็คงสั่งการไปยังสมองได้นะครับว่า จะหยิบหรือไม่หยิบ เป็นต้น

เอธิโอปิคัสขนาดยักษ์

โดย: RoF (เจ้าบ้าน ) [23 ก.ย. 54 14:56] ( IP A:182.53.95.96 X: )
ความคิดเห็นที่ 10
   มันมีชีวิตอยู่โดยไม่มีน้ำได้ถึง4ปี

โดย: max111max [3 ต.ค. 54 9:24] ( IP A:110.49.189.240 X: )
ความคิดเห็นที่ 11
   ขอบคุณครับ
โดย: ไผ่จีโม๊ะ (truffle_drum ) [8 ต.ค. 54 9:03] ( IP A:27.130.89.71 X: )

คลิกที่นี่เพื่อกลับหน้าบ้าน