บทความเรื่อง FEEDBACK
    The Story Of Feedback
โดย: คุณธรรมนูญ จรัสวัฒน์



ผู้ที่เกี่ยวขอ้งกับระบบเสียงไม่ว่าจะเป็นระบบเสียงการแสดงสด หรือระบบเสียงในห้องประชุมก็ตาม มักจะประสบปัญหาอยู่เสมอกับการที่ไม่สามารถเร่งเสียงให้ขับออกมาเต็มกำลังได้ทั้งนี้สาเหตุสำรัญมาจากปรำฏการณ์ที่เรียกว่า Feedback บ่อยครั้งผู้ควบคุมเสียงในห้องบอลรูปของดรงแรมชั้นนำหลายๆ โรงแรม ซึ่งติดตั้งระบบเสียงกำลังสูงเป็นพันๆ วัตต์ แต่กลับปรับความดั้งของเสีงให้ขับออกมาน้อยหว่า 30 เปอร์เซ้ฯต์ เพราะถ้าเร่งมากกว่านั้นจะเกิดเสียงหอนนำ หรือ Feedback ขึ้นนั้นเอง บทความนี้อาจช่วยแนะนำเกี่ยวกับวิธีการและเครื่องมือในการแก้ไขปัญหาเรื่อง Feedback โดยเริ่มจากเทคนิคพื้นฐานที่วิศวกรผู้ควบคุมเสียงในปัจจุบันใช้รับมือกับ Feedback เพื่อให้ระบบเสียงมีความคมชัดและข้อสำคัญ ความดั้งที่สูงสุดใกล้เคียงกับที่ได้ออกแบบไว้
เริ่มต้นเราจะจำลองสถานการณ์โดยติดตั้งลำโพงชุดขยายเสียงและไมโครโฟนไวด้ในห้องน้ำแคบๆ สักห้องหนึ่งเมื่อเตบมือ เสียงจะก้องสะท้อนกลับไปกลับมาระหว่างผนัง,พื้นและเพดานห้องน้ำลักษณะของเสียงดังกล้าวนี้เรียกว่า Reberb ถ้าเราเร่งความดังของเครื่องขยายเพียงเล็กน้อยแล้วตบมือ สิ่งที่จะเกิดขึ้นคิอเสียงทอนหรือ Feedbavck จะดังมาจากลำโพง

คราวนี้ลองย่ายระบบเสียงชุดเดิมออกไปติดตั้งกลาทุ่งโล่ง และทำอย่างเดียวกันจะพบว่า เราสามารถเร่งความดังของเครื่องขยายเสียงได้จนสุดโดยไม่เกิดปรากฏการณื Feedback ขึ้นแม้แต่น้อย ทั้งนี้เพราะกลางทุ่งโลบ่งไม่มีผนังหรือเพดานที่จะสะท้อนเสีงให้กลับไปกลับมาได้เหมือนในห้องน้ำนั่นเอง สานการณ์จำลองทั้งสองเห็นกรณีตัวอย่างสุดๆ ของที่ๆ มี Reverb สูงๆ อย่างในห้องน้ำและไม่มีเลยในทุ่งโล่ง ระบบเสียงในห้องทั่วไปไม่ว่าจะเล็ก ใหญ่ หรือใหญ่มากๆ ล้วนมีลัษณะเฉพาะของการเกิด Reverb อยู่ระหว่างสถานการณ์จำลองทั้งสองจะมากหรือน้อยชั้นอยู่กับขนาดและคุณสมบัติของ วัสดุพื้นผิวและสิ่งต่างๆ ที่อยู่ในห้องนั้นๆ

อะไรคือ Feedback?

ในที่นี้เราจะให้คำจำกัดความของคำๆ นี้ในเชิงของศรวณศาสตร์ หรือ Acoustics พูดง่ายๆ คือเรื่องเกี่ยวกับเสียงและการได้ยินนั้นเอง Feedback เป็นเสียงหอนที่เกิดขั้นจากลำโพงป้อนเข้าสู่ไมโครโพนเช้าเครื่องขยายไห้สัญญาณแรงขึ้น แล้วออกจากลำโพงเข้าสู่ไมโครโฟนอีกครั้งแล้วครั้งเล่า วัฏจักรนี้จะดำเนินไปจนถึงความดังขีดสุดที่ระบบเสียงจะเสียงจะสร้างได้ และหยุดลงก็ต่อเมื่อลำโพงเสียหาย เครื่องขยายเสียงเสียหายหรือมีใครมาลดปุ่มความดังของเครื่องขยายเสียงกรณีใดกรณีหนึ่ง ห้องทุกห้องที่ติดตั้งลำโพงและไมโครโฟนไว้ด้วยกันยอ่มมีโอกาสที่จะเกิด Feedback นี้เสมอ และเมือ่จะถามว่าความพี่ไหนที่เกิด Feedback คำตอบก็คือมีโอกาสเกิดขั้นได้ทุกความพี่ เพราะห้องทุกห้องมีคุณลักษณะเฉพาะของการกำธรหรือ Resonance ในตังของมันเองคล้ายๆ กับสายกีตาร์เส้นหนึ่ง ไม่ว่าเราจะเดมันกี่ครั้งมันก็จะเกิเสีนยงความถี่เดิมเสมอ เพราะมันมีลัษณะที่สร้างความถี่ตามธรรมชาติของมันเองอยู่แล้ว มในห้องแต่ละห้องเหล่านี้จะสร้าง Feedback ที่ความกำธร (Resonance Frequency) ซึ่งมีหลายความพี่ขึ้นอยุ่กับวัสดุพื้นผิว, สิ่งต่างๆที่อยู่ในห้องและโดยเฉพาะขนาดห้องนั้นเอง กลุ่มความถี่กำธรเหล่านี้ไม่สามารถหาได้จากการคำนสณ ทางเดี่ยวที่จะหาได้คือการค่อยๆ เร่งความดังของเครื่องขยายขึ้นเรื่อยๆจนเกิดการ Feedback ของความพี่กำธรตัวแรก, ตัวที่สองและต่อๆ ไปเป็นกลุ่มโดยพลังงานที่สร้างความถี่กำธรตัวแรกจะน้อยสุดถ้าเราสามารถกำจัดความพี่แรกนี้ได้พลังงานที่จะใช้กำเนิดความพี่กำธรตัวที่สองก็จะมากกว่าตัวแรกและจะมากขึ้นเรื่องๆ ในตัวที่สามและตัวต่อๆไป
การจะทำ Feedback ให้เกิดขึ้น เราต้องเร่งความดังของเครื่องขยายเสียงให้ลำโพงมีกำลังานเพียงพอและต้องมากกว่าแหล่งกำเนิดเสียงก่อนที่จะป้อนเข้าสู่ไมโครโฟน, เครื่องขยายเสียงออกสู่ลำโพงอีกครั้ง

โดย: เจ้าบ้าน [15 ก.ค. 52 16:34] ( IP A:202.142.204.1 X: )
Add to Facebook  Add to Twitter  Add to Multiply  Add to Google  Add to Blogger  Add to Live
Counter : 1934 Pageviews
ความคิดเห็นที่ 1
   ในวงรอบของ Feedback ในห้องน้ำซึ่งเกิดการค Feedback ง่ายกว่าก็เพราะกำลังงานเสียงไม่ได้กระจัดกระจายไปไหนจึงป้อนเข้สสู่ไมโครโฟนเต็มๆ ไม่เหมือนกับในทุ่งโล่งที่กลังเสียงกระจายหายไปในอากาศไม่มีสิ่งใดช่วยสะท้อนกลัลซึ่งกรณีนี้พลังงานเสียงจะลดลงไปหนึ่งในสี่ทุกๆ ระยะทางที่ห่างออกไป หนี่งเท่าตัวดังนั้นถึงแม้จะมีเสียงป้อนเข้าสู่ไมโครโฟนได้ยบ้าง แต่ก็ยังมีกำลังงานน้อยหว่าแหล่งกำเนิดเสียงจึงไม่ทำให้เกิด Feedback เมื่อเรารู้ธรรมชาติของมันว่าเป็นอย่างนี้แล้วก็จะสามารรถควบคุมไม่ให้เกิด Feedbck ได้ หลักง่ายๆ เบื้องต้นก่คือ พยายามติดตั้งลำโพงให้ห่างจากไมโครโฟนให้มากที่สุด และต่อไปนี้คือเทคนิคสำหรับการป้องกัน Feedback

-พูดให้ใกล้ไมโครโฟนที่สุด นอกจากจะใกล้แล้วยังต้องพูดให้ชัดเจนและมีควมดังเพื่อที่จะไม่ต้องปรับการขยายเสียงให้มากนัก ในการแสดงสดของวงดนตรีประเภท ร็อค หรือ เฉฟวี่ ภายใต้ความดังของเสียงมากกว่า 110 เดซิเบล นักร้องสามารถร้องได้โดยไม่ทำให้เกิด Feedback เรพาะใช้เทคนิคนี้ เราอาจเห็นได้บ่อยๆ ว่านักร้องเหล่านี้ร้องใส่ไมโครโฟนชนิดที่ใกล้จนเหมือนจะอมไมโครโฟนเลยที่เดียว

-ให้คิดเสมอว่าไมโครโฟนทุกตัวจะสร้าง Feedbck ดังนั้นในการควบคุมเสียงให้หมั่นตรวจสอบว่าไมโครโฟนตัวไหนที่ยังไม่ได้ใช้งาน ถ้าพบว่ามีก็ให้ลดความดังของไมโครโฟนนั้นลงสุด หรือไม่ก็กดปุถ่ม Mute ในช่องสัญญาณไมโครโฟนตัวนั้น การใช้ Noise Gate หรือ ปิดเปิดสัญญาณอัตโนมัติต ตามความดังที่เราตั้งได้ อาจช่าวยให้ควบคุมสะดวกขึ้น

-พยายามตั้งไมโครโฟนทุกตัวให้อยู่ในตำแหน่งคงที่ไม่มีการเคลี่อนย่ายเพราะการเคลื่อนย้ายไมโครโฟนไปมามีผลต่อระยะทางใกล้ไกลของไมโครโฟนกับลำโพงซี่งง่ายต่อการเกิด Feedback

-ใช้ไมโครโฟนประเภทรับเสียงในทิศทางเดียวประเภท Cardioid หรือ Hyper-Cardioid แล้วตั้งในทิศทางตรงกันข้ามกับแนวเสียงของลำโพง ไมโครโฟนประเภทนี้จะมีความไวในการรับเสียงต่ำในด้านหลังของตัวมัน บางรุ่นมีการออกแบบให้พันขดลอด Voice – Coil 2ชุดแต่กลับทางกันเพื่อให้สัญญาณเสียงที่ที่เข้ามาด้านหน้าหักล้างกับแหล่งกำเนิดสัญญาณเสียงมีผลในการป้องกัน Feedback เช่น ไมโครโฟนของ Peavey หรือ Shure บางรุ่นอีกประการหนึ่งคือหยายามหลึกเลี่ยงการจับไมโครโฟนใกล้ส่วนหัว หรืออย่าพยายามกำหัวไมโครโฟน เพราะจะทำให้รูปแบบและความไวในการรัฐสัญญาณของมันเปลี่ยนไปซึ่งจะเป็นสาเหตุของการเกิด Feedback ขึ้นอีกนั้นเอง

-ติดตั้งลำโพงให้อยุ่ด้านหน้าของไมโครโฟนเพื่อป้องกันเสียงลำโพงเข้าสู่ไมโครโฟนโดยตรง

-หลีกเลี่ยงการติดตั้งลำโพงในลัษณะที่เสียงมีโอกาสสะท้อนผนังกลับเข้าสู่ไมโครโฟน ตั้งลำโพงแต่ละตู้มีรูปแลลในการกระจายเสียงแตกต่างกันและเสียงเป็นคลื่นชนิดหนึ่งพวกเยวกับเสงซึ่งมีคุณสมบัติในการสะท้อนโดยเฉพาะเสียงความพี่กลาง และความถี่สูงมีทิศทางในการส่งออกและสะท้อนกลับต่างกับเสียงความพี่ต่ำซึ่งไม่มีทิศทางและการกระจายไปรอบๆ ตู้ลำโพง การคิดตั้งลำโพงในลัษณะหันตู้กวาดไปทั่วห้องช่วยกันไม่ให้เกิด Feedback ได้ดีกว่าติดตั้งตู้โดยหันไปในทิศทางเดียวกันหมด

-ใช้วัสุดซึมซับเสียงกับพื้นผิวของห้อง เหตุผลง่ายๆ ก็คือเพื่อลดการสะท้อนกลับ บนผ้าเพดานหรือผนังอาจใช้แผ่น Acoustic Board ที่ผนังอาใข้ผ้าม่านหนาๆ ในขณุที่พื้นก็ใช้พรมปู สิ่งต่างๆ เหล่านี้จะช่วยลดการเกิด Feedback ได้เป็นอย่างดี
จะอย่างไรก็จามในทางปฎิบัติเราไม่สามารถใช้เทคนิคเหล่านี้กับห้องทุกห้องได้ ยกตัวอย้างเช่น นักร้องนำของวงดนรีก็ยังคงยืนกรานที่จะให้ตั้งลำโพง Monitor บนเวทีชี้ตรงไปตัวเขาและไมโครโฟน นักพูดบนเวทีในกายการ Talk Show ยืนนกรานที่จะใช้ Wireless Microphone เพ่อที่จะได้เดินไปมาบนเวทีเป็นสร้างบรรยากาศ และเช่นเดียวกันกับเจ้าของไนท์คลับที่ยังคงไม่ยอให้เราปูพรมบนพื้นเวทีลีลาศอย่างแน่นอนแม้ว่าเราจะพยายามใช้เทคนิคต่างๆ ในข้างต้นนี้อย่างดีที่สุดแล้ว แต่ก็ยังไม่สามารรถเร่งความดังและความชัดเจนของเสียงในระบบไห้เต็มประสิทธิภาพได้เพราะปัญหาจาก Feedback ขั้นตอนต่อไปในการจัดการกับ Feedback ก็คือ การปรับแต่งเสียงหรือ Equalization

โดย: เจ้าบ้าน [15 ก.ค. 52 16:35] ( IP A:202.142.204.1 X: )
ความคิดเห็นที่ 2
   Equalization ปารปรับแต่งเสียงทำได้โดยอาศัยอุปกรณ์อิเลคทรอนิกที่เรียกว่า Equalizer หรือ EQ ซึ่งเป็นเครื่องมือชนิดหนีงที่สามารถเร่ง ลด ความดังหรือความแรงของสัญญาณเสียงโดยแบ่งควบคุมช่วงความพี่ต่างๆในแถบความถี่เสียง

วิศวกรผุ้ควบคุมเสียงใช้ EQ เหล่านี้ด้วยเหตุผล 2 ประการคือ
1.เพื่อปรับแต่งความคมชัดและความสมดุลของเสียง
2.เพื่อควบคุมการเกิด Feedback และเร่งความดังให้ถึงขีดสุดโดยไม่มี Feedback แม้ว่าปัจจัยในการเกิดของมันจะมีมากอย่างเช่นไมโครโฟนใกล้ลำโพงมากเกินไป มีการเคลื่อนย้ายไม่โครโฟนไปที่ลำโพงโดยตรงก็ตาม Equalizer เหล่านี้บางชนิดเหมาะสมกับการปรับแต่งคุณภาพเสียง และบางชนิดก็เหมาะสมในด้านการควบคุม Feedback

การปรับแต่งเสียงด้วยการลดความแรงของสัญญาณบางความพี่เมื่อเพิ่มความแรงหรือความดังของสัญยาณเสียงทั้งระบบฟังดูอาจจะขัดๆแต่ก็เป็นจริง เพราะการลดความถี่ในช่วงในช่วงแคบๆในความพี่ที่ทำให้เกิด Feedback แต่ละตัวจะสามารถทำให้เราเร่งความถี่อื่นๆที่ไม่ Feedback ขึ้นได้ทั้งหมดซึ่งก็คือความดังโดยรวมของระบบนั้นเอง Equlizer ที่กล่าวถึงสามารถแบ่งออกเป็นชนิดๆ ได้คือ Graphic, Parametric และ Adaptive Parametric.

Graphic Equalizer เป็นอุปกรณ์ที่ใช้หลักการง่ายๆคือติดตั้งปุ่ม Volume Control กลุ่มหนึ่งไว้ควบคุมความดัง



โดย: คุณธรรมนูญ จรัสวัฒน์

จาก https://www.soundkrub.com

โดย: เจ้าบ้าน [15 ก.ค. 52 16:36] ( IP A:202.142.204.1 X: )
ความคิดเห็นที่ 3
   น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการคัด EQ เพื่อป้องกัน Feedback หรือปรับคุณภาพเสียง ในสถานที่ต่าง หากเป็นไปได้ขอความกรุณาแนะนำการปรับย่านความถี่ในอีก EQ ไว้เป็นวิทยาธานแก่มือใหม่ ผู้รอความหวังที่ได้รับรู้เทคนิดการปรับแต่งเครื่องเสียงทั้งใน indoor หรือoutdoor ขอบคุณมากครับ
โดย: sombat2498@windowslive.com (ดต.สมบัติ ) [19 ส.ค. 52 12:54] ( IP A:125.25.146.252 X: )

คลิกที่นี่เพื่อกลับหน้าบ้าน